Ιστορία
Ονομασία της πόλης
Υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές, από γραπτές μαρτυρίες που διασώζονται, για την ονομασία της πόλης.
Ο Παυσανίας, καταγράφοντας την άποψη των Μεγαρέων, τη συσχετίζει με τα «μέγαρα», τα ιερά της Δήμητρας, τα οποία ίδρυσαν για πρώτη φορά όταν βασιλιάς ήταν ο Καρ, γιος του Φορωνέα, προς τιμή της θεάς, η λατρεία της οποίας ήταν πανάρχαια και προϋπήρχε.
Ο Ηρόδοτος και ο Στέφανος ο Βυζάντιος αποδίδουν την ονομασία στον ήρωα Μεγαρέα, γιο του Ποσειδώνα. Η τελευταία ερμηνεία απηχούσε και τις αντιλήψεις των Βοιωτών, σύμφωνα με τον Παυσανία, αφού ο Μεγαρέας, που κατοικούσε στην Ογχηστό, ήρθε με στρατό Βοιωτών και βοήθησε τον βασιλιά των Μεγάρων, Νίσο στον πόλεμο κατά του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα. Σκοτώθηκε, όμως, στη μάχη και θάφτηκε στην πόλη, η οποία πήρε το όνομά του. Πρωτύτερα η πόλη ονομαζόταν Νισαία, από τον βασιλιά Νίσο.
Στα νεότερα χρόνια οι αρχαιολόγοι έφτασαν σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως πολλά υπόγεια σπιτιών, τα λεγόμενα μέγαρα, στα οποία οι κάτοικοι της πόλης αποθήκευσαν τρόφιμα, αλλά και έκαναν λατρευτικές προσφορές στη Δήμητρα. Από αυτά πιστεύουν ότι η πόλη ονομάστηκε Μέγαρα.
Αρχαία Ιστορία
Τα Μέγαρα είναι από τις αρχαιότερες περιοχές που κατοικήθηκαν στην Ελλάδα.
Μετά την κάθοδο των Δωριέων εγκαταστάθηκαν στην περιοχή των Μεγάρων νέοι πληθυσμοί δωρικής καταγωγής, εκτοπίζοντας αρχαιότερους πληθυσμούς Ιώνων και Βοιωτών που ήταν εγκατεστημένοι στην περιοχή πρωτύτερα. Οι νέοι κάτοικοι, που ονομάστηκαν Μεγαρείς, δημιούργησαν ένα νέο κράτος με έδρα τα Μέγαρα.
Τα επόμενα χρόνια οι Μεγαρείς ήρθαν σε σύγκρουση με τους γείτονες τους, αρχικά με τους Κορίνθιους, τον 8ο αιώνα π.Χ., και στη συνέχεια με τους Αθηναίους, τον 6ο αιώνα π.Χ., Ο Μεγαρέας Όρσιππος, αθλητής και νικητής στο στάδιο στην Ολυμπία το 720 π.Χ., μετά από νίκη του ως στρατιωτικός ηγέτης των Μεγαρέων, επανέφερε την πόλη στα παλαιά της σύνορα, αφού αφαίρεσε από τους Κορινθίους τα εδάφη που οι τελευταίοι είχαν καταλάβει στη μεγαρική γη. Αργότερα αντικείμενο διαμάχης των Μεγαρέων με τους Αθηναίους έγινε το νησί της Σαλαμίνας. Σταθμό στην πορεία της πόλης αποτελεί η τυραννίδα του Θεαγένη (περίπου 625 π.Χ. κ.εξ.), ο οποίος σχετίζεται με δημόσια έργα στην πόλη και πρωτίστως με τη λεγόμενη «Κρήνη του Θεαγένη», ίχνη της οποίας υπάρχουν στο σύγχρονο ιστορικό κέντρο των Μεγάρων.
Οι Μεγαρείς, κυρίως κατά την αρχαϊκή εποχή, εξελίχθηκαν σε ναυτική δύναμη από τον 8ο ως τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ.. Την εποχή αυτή ίδρυσαν σημαντικές αποικίες. Στη διάρκεια των Περσικών Πολέμων τα Μέγαρα συμμετείχαν με τριήρεις στη ναυμαχία του Αρτεμισίου και της Σαλαμίνας και με στρατό στη μάχη των Πλαταιών. Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο τα Μέγαρα συμμάχησαν με τη Σπάρτη και αρκετές φορές γνώρισαν επιδρομές και πολιορκίες από τους Αθηναίους. Εξάλλου, το «μεγαρικό ψήφισμα» αποτέλεσε μία από τις αφορμές του Πελοποννησιακού Πολέμου.
Πολύ γνωστός Μεγαρέας της αρχαιότητας ήταν ο Βύζας, γιος του βασιλιά Νίσου, κατά μία παράδοση. Το 657 π.Χ. ο Βύζας, ως επικεφαλής αποικιακής επιχείρησης που είχε οργανώσει η πόλη των Μεγάρων, οδήγησε τους Μεγαρείς αποίκους στην περιοχή του Βοσπόρου. Εκεί οι Μεγαρείς ίδρυσαν νέα πόλη, στην οποία έδωσαν το όνομα του ιδρυτή της: Βυζάντιο, η οποία εξελίχθηκε σε μία από τις πιο σημαντικές πόλεις στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Σε όλη τη διάρκεια της αρχαιότητας η πόλη ανέδειξε φιλοσόφους, ποιητές, ιστορικούς, καλλιτέχνες, αθλητές (έξι ολυμπιονίκες) κ.ά. .Πατέρας της κωμωδίας θεωρείται ο Μεγαρέας Σουσαρίων (6ος αιώνας π.Χ.), από την κώμη των Μεγάρων Τριποδίσκο. Ο Σουσαρίωνας ήταν ο πρώτος που έδωσε μετρικό τύπο στους ιάμβους, από τους οποίους προέρχονται οι παλιές φαλλικές κωμωδίες. Μεγαρέας, επίσης, στην καταγωγή ήταν και ο γιατρός Ηρόδικος, δάσκαλος του Ιπποκράτη, ο οποίος θεωρείτο αυθεντία στα κατάγματα και στην θεραπευτική, την οποία συνδύαζε με τη γυμναστική.
Ρωμαϊκή εποχή
Τα Μέγαρα, τα οποία υπήρξαν μέλος της Αχαϊκής Συμπολιτείας στα ύστερα ελληνιστικά χρόνια, καταλήφθηκαν από τους Ρωμαίους υπό τον Μέτελλο το 146 π.Χ. και έκτοτε έπεσαν σε αφάνεια. Το 45 π.Χ., στη διάρκεια του Ρωμαϊκού Εμφυλίου Πολέμου, τα Μέγαρα υπέστησαν καταστροφές. Καταστροφές υπέστη η πόλη και στην ύστερη αρχαιότητα, το 396 μ.Χ., μετά από την επιδρομή των Γότθων με τον Αλάριχο.
Βυζαντινή εποχή και χριστιανικά μνημεία
Στη διάρκεια των βυζαντινών χρόνων η πόλη δεν ήταν μεγάλη, όμως δεν έπαψε ποτέ να κατοικείται. Βυζαντινές εκκλησίες στον κάμπο των μεγάρων δείχνουν μία σχετική ανάκαμψη κατά τον 11ο αιώνα, όμως τα χρόνια της Φραγκοκρατίας και της Τουρκοκρατίας η πόλη δεν ήταν σημαντική. Μικρές μεταβυζαντινές εκκλησίες σώζονται στους δύο λόφους της πόλης ενώ σε κοντινή απόσταση υπάρχουν σε λειτουργία ακόμα η βυζαντινή Ιερά Μονή Αγίου Ιεροθέου και η Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Μακρυνού. Αρκετά αργότερα, τον 18ο αιώνα, έζησε ο Μεγαρίτης όσιος Λαυρέντιος, ιδρυτής της Μονής Φανερωμένης της Σαλαμίνας
Νεότερη και πρόσφατη ιστορία
Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας διαμορφώθηκαν τα μεγαρίτικα έθιμα («χορός της τράτας», Ρουσάλια, Μάηδες), που διατηρούνται έως σήμερα, οι μεγαρίτικες παραδοσιακές ενδυμασίες αλλά και το τοπικό ιδίωμα της πόλης, μιας και τα Μέγαρα αποτέλεσαν τη μόνη ελληνόφωνη νησίδα μέσα στην αρβανιτόφωνη Αττικοβοιωτία και Κορινθία.
Μεγαρίτες είχαν μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία και η πόλη συμμετείχε ενεργά στην Επανάσταση του 1821. Με την επανάσταση συνδέεται και το τείχος της Αγίας Τριάδας, ένα άγνωστο νεότερο μνημείο της Αττικής.
Στα Μέγαρα εγκαταστάθηκαν μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 Μικρασιάτες από το Μελί της Ερυθραίας και δημιούργησαν τον οικισμό Μελί στα νότια της πόλης. Επίσης, σε ανάμνηση του ναού του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στο Μελί της Μικράς Ασίας, έκτισαν τον ομώνυμο ιερό ναό στο Μελί Μεγάρων, όπου φυλάσσεται και η εικόνα του αγίου, φερμένη και αυτή από τους ιερούς τόπους τους.! Ομοίως και στην Νέα Πέραμο που εγκαταστάθηκαν από την Κύζικο και την Πέργαμο Έλληνες της Ιωνίας έφεραν μαζί τους την θαυματουργή εικόνα του Αγίου Γεωργίου στον οποίο αφιερώθηκε και ο πρώτος Ναός προς τιμή του .!
( Ο σκοπός αυτού του κειμένου είναι να ¨νοιώσει ¨ ο δημότης / πολίτης περισσότερη Αγάπη , Υπερηφάνεια , Σεβασμό , Ευθύνη απέναντι στον τόπο και την συνεχόμενη γραμμή του αίματος μέσα από τα ¨σόγια¨ του Μεγαρικού λαού από την μια αλλά και το ¨ράψιμο¨ με την χρυσή κλωστή από τις ¨Αξέχαστες πατρίδες ¨ των Περαμιωτών και των Μελιωτών από την άλλη συνάμα όμως και με οποιονδήποτε έκανε Πατρίδα του αυτόν τον τόπο..!!! Αυτή η ένεση ανανέωσης και ποικιλίας εθίμων και ηθών πάνω στις βάσεις ιστορίας χιλιετιών που μπορεί λόγω του ότι τα Μέγαρα κατοικήθηκαν ακριβώς στο ίδιο μέρος ( τους δυο λόφους Ακροπόλεις Καρία & Αλκαθος ) να έχουν μείνει ελάχιστα επιφανειακά μνημεία δίνει μια τεράστια νέα δυναμική για τον τόπο μας ..!! ¨Όταν περπατάμε στα ίδια μονοπάτια που πέρασε σχεδόν όλη η Ιστορία της Ελλάδας , ¨ακούμε¨ ακόμη τις φωνές των ανθρώπων που διαμόρφωσαν τον πολιτισμό του πλανήτη , βλέπουμε τα σχέδια και διαβάζουμε τις σκέψεις τους ,εντυπωσιαζόμαστε από τα επιτεύγματά τους όπως η ¨κρήνη του Θεαγένους ¨ από τον μεγαρίτη Ευπαλίνο , θαυμάζουμε την τέχνη τους από τα σωζόμενα μνημεία αλλά και τις λεπτομερείς αναφορές όπως του Παυσανία με την βοήθεια του μεγαρίτη ξεναγού του , είναι γραμμένα όλα αυτά μέσα μας , στο DNA μας , στα γονίδιά μας ..!!!
Έτσι λοιπόν ο τόπος μας ( και εννοώ σ΄όλη την επικράτειά του..!! ) μπορεί να εμπνεύσει τους νέους μας που σαν ένα σώμα με την κεντρική διοίκηση του Δήμου αλλά και κάθε τοπική ομάδα ξεχωριστά να κάνει τα Μέγαρα έναν από τους κυριότερους τουριστικούς σταθμούς της Πατρίδας μας ..!!!
Στο Βρετανικό μόνο μουσείο υπάρχουν ταξινομημένες συλλογές μεγαρίτικων νομι1σμάτων ήδη από το 1888 σε συνεργασία με το Oxford university;
Στις μεγαλύτερες Γαλικές , Γερμανικές , Αγγλικές ,Αμερικάνικες κλπ βιβλιοθήκες και ιστοσελίδες βρίσκονται βιβλία που οι συγγραφείς τους αφιέρωσαν χρόνια από την ζωή τους για τα Μέγαρα ;
“Μελέτη πάνω στην Ιστορία και τον πολιτισμό των αρχαίων Μεγάρων”
— Αναφορές κ σχόλια από ιστορικές πηγές ( π.χ. Θουκιδήδης , Σικελιώτης κλπ ) , από ποιητές ( Όμηρος , Αρισροφάνης κλπ ) μέχρι και περιηγητές – γεωγράφους ( π.χ. Παυσανίας )
Στην πορεία των αιώνων ….
Ανοίξτε..!(Η ¨Αγάπη¨ , η ¨φιλότητα¨ για τους προγόνους μας είναι η μεγαλύτερη δύναμη του σύμπαντος κι αυτή που εξισορροπεί όλες τις άλλες ώστε ο κόσμος να είναι πραγματικά ένα πανέμορφο ¨κόσμημα¨ για τα μάτια μας ..!!!
Αυτό το είχαν καταλάβει και νοιώσει οι αρχαίοι Μεγαρίτες παππούδες μας και πόσο μάλλον για τον τόσο ιδιαίτερα κομβικό τόπο τους που ακριβώς για αυτή του την αξία και παρ όλο τον μικρό τους πληθυσμό δεν σταμάτησαν στιγμή να τον υπερασπίζονται με κάθε τρόπο και να ζουν εδώ συνεχώς επί τουλ. 3.000 έτη ..!!! Η εξαιρετική της θέση στο κέντρο της Ελλάδας και το γεγονός ότι είχαν άμεση πρόσβαση σε δυο σημαντικότατους θαλάσσιους κόλπους , τον Σαρωνικό & τον Κορινθιακό που παρ ΄ όλα τα ...μπλεξίματα που τους έφερναν κατά καιρούς τους βοήθησε από πολύ νωρίς να είναι μια από τις σημαντικότερες Ελλαδικές πόλεις μέσω του εμπορίου , των αποικιών τους , της ανάπτυξης των τεχνών , της ναυτιλίας αλλά ακόμα και του τουρισμού αφού υπήρχαν ακόμα και ειδικοί ....ξεναγοί για τα δεκάδες ονομαστά μνημεία , Ναούς και Ιστορικά μέρη σ ΄όλη την έκταση του δήμου.! Δεν ξέχναγαν όμως ποτέ και τους πεσόντες τους στους πολέμους περνώντας έτσι από γενιά σε γενιά με το ¨υπέρ Πατρίδος ¨ τα ιδανικά τους όπως την γενναιότητα η την ανιδιοτελή αγάπη για τον τόπο τους ..!! Φυσικά σήμερα που οι μάχες δίνονται διαφορετικά θα μπορούσε σαν ¨πολίτες του κόσμου¨
Η έμφυτη Αγάπη που αισθανόμαστε για τον τόπο μας στον οποίο πρωτοήρθαμε σε φυσική επαφή με το ¨Φως¨ (κάτι το οποίο έχει πολλές προεκτάσεις και αναλύσεις..!!) , μεγαλώσαμε στο περιβάλλον του και την αλληλοεπίδραση με το σώμα μας , γίνονται οι πλέον στέρεες βάσεις με την Γ Ν Ω Σ Η ..!!! Όταν ξέρεις ότι στους ΙΔΙΟΥΣ ακριβώς δρόμους περπάτησαν ο Ηρακλής , ο Μίνωας , ο Θησέας , ο Πλάτωνας , ο Φειδίας που έμεινε και κάποιο διάστημα διδάσκοντας μέσω του εργαστηρίου και των αγαλμάτων που φιλοτέχνησε..! ) , οι δικοί μας - Μεγαρίτες Ι -Θέογνις , Ευπαλίνος , ο Ευκλείδης και τόσοι ώστε να υποκλιθεί και ο Μέγας Αλέξανδρος για την τιμή να τον κάνουν ¨ πολίτη ¨ των Μεγάρων ..!!!
Κάποιες χώρες δέχονται εκατομμύρια τουριστών κάθε χρόνο για την ποικιλία των ...πουλιών τους , οι σελτζούκοι πάνω στα θεμέλια του Βύζαντα έχουν φτιάξει μια αυτοκρατορία 20 εκατ. ενώ εμείς που ζήσαμε ( και ζούμε..!! ) μέσα στην Ιστορία έχουμε αφήσει τον τόπο μας τελείως ανεκμετάλευτο την στιγμή που θα μπορούσαμε να είμαστε από τους πλουσιότερους δήμους αρκεί η κινητήρια δύναμη να είναι η Εκτίμηση και ο σεβασμός στην ιστορία του τόπου και των προγόνων μας ..!! Για να γίνει όμως αυτό προϋποθέτει να μάθουμε την Ιστορία και τους αγώνες μας ( πολεμικών , κοινωνικών κ πολιτικών .!!) μέσα στους αιώνες για να κρατήσουμε αυτά τα σύνορα του Δήμου που δεν έχουν αλλάξει για τουλ. 2.600 χρόνια..!!! Είναι λοιπόν εκτός των άλλων και ΚΑΘΗΚΟΝ μας όχι μόνο να μην ξεχαστούν αυτές οι θυσίες αλλά και να συνεχίσουμε την πορεία μας συνεχίζοντας τα μονοπάτια τους κια φτιάχνοντας φτιάχνοντας νέες λεωφόρους αφού πβάζοντας τις βάσεις και τις υποδομές για πολλούς ακόμη αιώνες ..!!!
Μια απλή ιδέα ( τα πλέον δύσκολα είναι τα απλά / Σωκράτης ..! ) που όμως έχει τόσα παρακλάδια..!! Από τον ορισμό των δυτικών συνόρων του νομού ( 600 π.χ. – Σήμερα .! ) , τα βήματα του Θησέα μέχρι και την ίδια εικόνα που είδαν οι Μεγαρείς εκείνο το πρωινό του Σεπτέμβρη ξεκινώντας για την ναυμαχία της Σαλαμίνας τραγουδώντας τον παιάνά τους..!! ( το μειονέκτημα του οικισμού στα ίδια μέρη γίνεται μεγαλύτερο πλεονέκτημα , έχοντας πάντα βάση την ιστορική και έμψυχη γνώση για τον τόπο μας..! )
υ